Houtrot herkennen: de signalen en wat u eraan doet

Wat houtrot precies is

Houtrot is een schimmel die zich voedt met het hout zelf. Die schimmel heeft één ding nodig: vocht. Boven ongeveer twintig procent houtvochtigheid krijgt hij zijn kans, en daaronder gebeurt er niets. Alles wat u tegen houtrot doet, komt er daarom op neer dat u het hout droog houdt.

Daarom is een verflaag geen cosmetisch laagje maar een waterkering. Zodra die openbreekt, komt het vocht binnen en begint het proces.

Natrot en droogrot: het verschil

Wat wij tegenkomen aan kozijnen en gevels is vrijwel altijd natrot, en dat is goed nieuws: die blijft waar het nat is. Droogrot is zeldzamer en veel vervelender, want die trekt door metselwerk heen naar droog hout. Vermoedt u dat, laat het dan meteen door een specialist bekijken.

Zes signalen

• Zacht of sponzig hout. Dé test: duw met een schroevendraaier tegen de onderkant van een kozijn of dorpel. Zakt hij weg, dan zit er rot in.
• Blaasjes of afbladderende verf. Vocht onder de laag duwt de verf omhoog. Waar de verf loslaat is het hout al nat geweest.
• Donkere of grijze verkleuring. Vaak het eerste dat opvalt, en meestal zichtbaar voordat het hout zacht aanvoelt.
• Open naden en scheuren. Waar twee delen samenkomen kan water binnenlopen. Openstaande kit langs het glas is de meest voorkomende oorzaak.
• Een muffe geur. Ruikt u bij een raamdorpel of in de vensterbank iets muffigs, dan is er ergens vocht dat er niet hoort.
• Afbrokkelend hout. Kruimelt het weg als u eraan pulkt, dan is dat deel verloren en moet het weg tot op gezond materiaal.

De schroevendraaiertest

U heeft er niets bijzonders voor nodig. Neem een gewone schroevendraaier en duw met matige kracht tegen de onderkant van elk kozijn, tegen de onderdorpel en tegen de onderste hoeken van de ramen. Gezond hout geeft nauwelijks mee. Voelt het als een spons, of zakt de punt er zo in, dan zit er rot.

Loop daarna dezelfde plekken langs bij de buitendeuren en de boeiboorden. Dat zijn na de dorpels de plekken waar wij het het vaakst tegenkomen.

Repareren of vervangen?

De vuistregel: zolang er genoeg gezond hout overblijft om op te hechten, is repareren goedkoper en net zo duurzaam. Wij zeggen het eerlijk wanneer dat niet meer zo is.

Wat houtrotherstel ongeveer kost

Houtrotreparatie wordt per plek gerekend, niet per vierkante meter. Hoe eerder u erbij bent, hoe kleiner de plek en hoe lager de rekening.

Richtprijzen uit openbare marktoverzichten, geen tarieven van AZD. Wat uw klus kost hangt af van de staat van de ondergrond en staat pas na de opname vast.

Bij deze bedragen hoort altijd meeschilderen. Een reparatie die niet wordt afgewerkt trekt opnieuw vocht en is binnen een paar jaar weggegooid geld.

Voorkomen is goedkoper dan herstellen

• Houd de verflaag dicht. Bijwerken zodra de glans eraf is, is een fractie van de kosten van reparatie.
• Vervang openstaande kit op tijd. Kit langs het glas is de meest onderschatte oorzaak. Die vergaat sneller dan de verf.
• Zorg dat water weg kan. Verstopte afwateringsgaatjes onder een raam laten water op de dorpel staan. Maak ze schoon.
• Overschilder rot niet. Verf over aangetast hout sluit het vocht juist op en versnelt de aantasting. Dit is de duurste fout die er is.

Waarom houtrot in Delft harder toeslaat

Delft staat op veen, met een hoge grondwaterstand en veel open water in en rond de binnenstad. De luchtvochtigheid rond een gevel ligt hier structureel hoger dan op de zandgronden in het oosten van het land. Dat is precies het verschil dat telt: hout dat ’s nachts vocht opneemt en overdag niet volledig terugdroogt, blijft boven de twintig procent vochtgehalte hangen. Boven die grens slaan de schimmels aan die het hout afbreken.

Daar komt de ouderdom van de woningvoorraad bij. Ongeveer 46 procent van de Delftse woningen is van vóór 1970. In die woningen zit vrijwel altijd nog grenen of vuren buitenschrijnwerk, en vaak nog beglazing in stopverf in plaats van glaslatten met rubber. Uitgedroogde stopverf scheurt haarfijn open. Regenwater loopt dan achter het glas het kozijnhout in, waar geen verf bij komt en geen lucht bij kan. U ziet het niet, tot de onderdorpel al zacht is.

En dan de ligging: Delft ligt op ongeveer tien kilometer van de Noordzee, in de volle laag van de overheersende zuidwestenwind. Dat is de richting waaruit vrijwel alle slagregen komt. Begin uw controle daarom niet willekeurig, maar bij de onderdorpels aan de zuidwestkant van de woning en bij de onderhoeken van draaiende ramen en deuren. Daar begint het in Delft bijna altijd.

Vermoedt u aangetast hout, dan is dat geen reden tot paniek: houtrotreparatie is in veruit de meeste gevallen goedkoper dan vervangen. Wachten tot het volgende schilderseizoen is dat niet.

Veelgestelde vragen